Жалаң аяқ жан кешті.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — адам жалаңаяқ жүріп, ауырлық көріп, жанын қинап күн кешті дегенді білдіреді. Астарлы мағынасы — тұрмысы өте тар, жоқшылықта өмір сүрген, қиындықты көп тартқан адам туралы айтылады. Мұнда тек кедейлік емес, сол кедейліктің салдарынан болған бейнет, ауыр еңбек, мұқтаждық сезіледі.
Образдар мен теңеулер
«Жалаң аяқ» — қорғансыздықтың, жоқшылықтың, тұрмыстың жұтаңдығының бейнесі. Аяқтың жалаң болуы адамның жағдайының нашар екенін, қолында тірек те, мүмкіндік те аз болғанын аңғартады. «Жан кешті» тіркесі өмір сүрудің өзі күреске айналғанын білдіреді. Яғни бұл жерде адам тіршілік үшін барынша шыдап, бейнетпен күн өткізгені суреттеледі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал материалдық тапшылықты, ауыр тұрмысты немесе өте қиын кезеңді сипаттағанда қолданылады. Мысалы, бір отбасы жұмыссыздық пен қымбатшылықтан қиналып, ең керегін әрең алып отырса, «олар жалаң аяқ жан кешіп жүр» деуге болады. Бұл сөз адамға аяныш пен түсіністікпен қарауға шақырады.