Өзің білмес ісіңді
Білгендерден сұрап біл.
Өліп жатсаң наданнан
Қабіріңді жырақ қыл.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға білмеген ісін өз бетінше шала орындамай, оны жақсы білетін тәжірибелі кісіден сұрап үйренуді өсиет етеді. Бірінші жолы — надандықтан арылып, білімді адамның ақылына жүгін деген кеңес. Екінші жолы — надан, сауатсыз, ойсыз ортаға ерсең, зиян шегесің деген астарлы сақтық. Яғни тура мағынасы — сұрау, үйрену; астарлы мағынасы — білімсіздік адамды адастырады, ал ақыл иесі дұрыс жол көрсетеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «білгендер» — тәжірибелі, көзі ашық, сөзіне сенуге болатын адамдардың бейнесі. «Надан» сөзі білімсіздікті ғана емес, ойсыздықты, жөн-жосықты білмеуді білдіреді. «Қабіріңді жырақ қыл» дегені тура қабір қазу емес, наданның кесірінен алыс жүр, яғни жаман ықпалдан сақтан деген бейнелі ескерту.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өте өзекті. Мысалы, бір адам күрделі құжат толтырғанда немесе жаңа техника пайдаланғанда интернеттегі кез келген кеңеске сене салмай, сол істі жақсы білетін маманнан сұраса, қателіктен сақтанады. Демек, дұрыс кеңес — уақытты да, еңбекті де үнемдейді.
Bilgenderden surap bil.
Ólip jatsań nadannan
Qabirińdi jyraq qyl.