Өзімде болмаса, ағайында болсын,
Ағайында болмаса, алғанымда болсын.
Aǵaıynda bolmasa, alǵanymda bolsyn.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал туыстық пен жақындықтың қадірін білдіреді. Адамның қолында дәулет, бақ немесе игілік болмаса да, сол жақсылық өз ағайынында не отбасына кірген жарының төркінінде болса, соған да қуана білу керек деген ой айтылады. Яғни бұл — қызғаныш емес, кеңдік; тек өз басын ғана ойлау емес, айналасының амандығы мен берекесін ортақ көру. Мақал адамға «бәрі міндетті түрде менде болсын» деген тар пиғылдан арылып, жақынының қуанышын өз қуанышындай қабылдауды үйретеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ағайын» — өз туыс, жақын-жұрағатты білдіреді. Ал «алғаным» — алған жарым, яғни әйелім немесе күйеуім арқылы қосылған жаңа туыстық орта. Бұл екі ұғым адамның өз шаңырағымен шектелмей, кеңірек туыстық байланыста өмір сүретінін көрсетеді. Образдық тұрғыдан мақал береке бір үйде болмаса, екінші жақында болса да, ол түбі ортақ қуаныш екенін меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал туыстар арасында бәсекелеспей, бірінің жетістігін бірі қолдау керек деген жерде қолданылады. Мысалы, бір адам өзі үй ала алмаса да, бауыры немесе қайын жұрты баспаналы болса, соған шын қуанып, «жақынның игілігі — ортақ игілік» деп қарауы осы мақалдың мәнін ашады.