Өзі болған қыз төркінін танымас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал тура мағынасында өз бетімен кеткен, өз жағдайын жасап алған қыз төркінін, яғни шыққан тегін, бұрынғы үйін ұмытады дегенді білдіреді. Астарлы мағынасы — кей адам мансапқа, байлыққа, не жаңа ортаға ие болған соң, бұрынғы жақындарына салқын қарап, түп-тамырын бағаламай кетеді. Халық мұнда адамның шыққан жерін, ата-анасын, ағайын-туысын ұмытпау керегін ескертеді. Текті, тәрбиелі жан қайда жүрсе де, елін де, төркінін де құрметтейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қыз» — тек әйел баласы емес, жалпы адам мінезінің символы. «Өзі болған» деген тіркес — өз күшімен орнығып, біреуге мұқтаж болмау, тәкаппарлану ұғымын береді. «Төркін» — қыздың ата-ана үйі, түп-тамыры, бала күнгі іргесі. Демек, образ арқылы адам баласының шыққан тегін ұмытуы сыналады. Бұл жерде төркінді тану — тек бару не сәлем беру емес, сол әулетке деген құрмет пен адалдықты сақтау.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал білім алып, қызметке тұрып немесе тұрмысын түзеген соң туған-туыспен араласпай кететін адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, қалада жақсы қызметке орналасқан адам ауылдағы ата-анасына сирек хабарласып, көмек беруді тоқтатса, жұрт осы мақалмен ескертуі мүмкін. Ол адамға «қай жерде жүрсең де, түп-тамырыңды ұмытпа» деген ой салады.