Орынсыз ойын - сындырар мойын.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Орынсыз ойын - сындырар мойын» деген мақал кез келген әрекеттің өз реті, шегі болатынын ескертеді. Тура мағынада, бейберекет, ойланып істелмеген ойын адамға зиян келтіріп, тіпті мойнын сындырып жіберетіндей қауіпті болуы мүмкін. Астарлы мағынада, орынсыз күлкі, жөнсіз әурешілік, жауапсыз қылық адамды қиындыққа, өкінішке апарады. Сондықтан әр істі мөлшерімен, ақылмен істеу керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ойын» — тек балалардың ермегі емес, жалпы жеңіл-желпі іс, қалжың, бейқам әрекет ұғымын береді. Ал «мойын» — адамның өмірі, амандығы, абыройы сияқты ең нәзік, ең маңызды нәрсені ишаралайды. «Сындырар» деген қатты сөз қылықтың салдары ауыр болатынын білдіреді. Яғни, жеңіл көрінген іс те салмақсыз жасалса, үлкен зиян әкелуі мүмкін.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды әсіресе қауіпсіздік пен тәртіп керек жағдайда жиі қолдануға болады. Мысалы, балалар аулада жүгіріп ойнағанда үлкендер «абай болыңдар, орынсыз ойын - сындырар мойын» деп ескертеді. Сондай-ақ, әлеуметтік желіде ойланбай жазылған сөз де адамға зиян келтіруі мүмкін. Мақалдың тәрбиесі — әр істі жауапкершілікпен атқару.