Оқығанды айтпа, тоқығанды айт.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал білімді бос сөзбен мақтанба, қайта оны санға сіңіріп, іс жүзінде көрсет деген ойды білдіреді. «Оқығанды айтпа» дегені — біреуден естігенді, жаттап алғанды тізе берме; ал «тоқығанды айт» дегені — оқығаныңды ой елегінен өткізіп, түсініп, өмірге қолдан дегені. Яғни, білімнің құны көп оқығаныңда емес, оны меңгеріп, түйіндей білуінде.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «оқу» — сырттан алған мәлімет, ал «тоқу» — сол білімді жүрекке, санаға тоқу, берік сіңіру бейнесі. «Тоқу» сөзі киіз тоқу, өрнек тоқу сияқты ұқыптылық пен шеберлікті елестетеді. Демек, білім де дәл солай жіптей жинақталып, мықты өрнекке айналуы керек. Бұл жерде тілдің жеңіл формасы арқылы терең ой берілген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әсіресе оқу мен жұмыс барысында өте орынды. Мысалы, студент емтиханда жатталған анықтаманы ғана емес, тақырыптың мәнін түсініп, оны өз сөзімен айтып берсе, ол «тоқыған» білім болады. Сол сияқты қызметкер де нұсқаулықты жай оқып қоймай, іс жүзінде дұрыс қолданса, оның білімі пайдалы саналады.