Әншейінде ауыз жаппас,
«Айт!» дегенде жағын ашпас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сөзге келгенде бос, бірақ іске шақырғанда тартыншақ адамды әжуалайды. Тура мағынада — әдетте аузы жабылмай сөйлей беретін кісі, керек сәтте үндемей қалады. Астарлы мағынасы — орынсыз көпсөзділік пен жауапкершіліктен қашуды сынау. Яғни адам тек сөзбен емес, қажет кезде батыл қадаммен де көрінуі керек.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ауыз жаппас» тіркесі — тынымсыз сөйлейтін, тіпті артық сөзге үйір адамның бейнесі. Ал «Айт!» дегенде жағын ашпас» дегені — біреу нақты тапсырма беріп, пікір сұрағанда не істетпек болғанда, сөзден тайсалып, үнсіз қалатын мінезді көрсетеді. «Жақ» сөзі ауыз, сөйлеу қабілеті мен ерік-жігердің белгісі ретінде алынған.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әлеуметтік желіде көп сөйлеп, бірақ нақты іс бастауға келгенде жалтаратын адамдарға да дәл келеді. Мысалы, бір қызметкер жиналыста бәрін сынап, ақыл айта береді, бірақ өзіне тапсырма берілсе, «уақытым жоқ» деп шегінеді. Осындайда мақал оның сөз бен істің алшақтығын әшкерелейді.
«Aıt!» degende jaǵyn ashpas.