Немене, айтып — айтпай, дүние шолақ.
Адамның осы жүрген бәрі қонақ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал өмірдің қысқалығын еске салады. Адам бұл дүниеде мәңгі емес, уақытша ғана жүрген жан. Сондықтан көп сөзге беріліп, даурықпай, тіршіліктің шынайы мәнін түсініп, жақсы іс жасап, із қалдыру керек деген ой айтылады. Тура мағынасында — дүние шолақ, яғни өмір ұзақ емес. Астарлы мағынасында — адамның осы өмірдегі орны қонақ сияқты, бүгін бар, ертең жоқ; сондықтан сабырлы, саналы, арлы өмір сүру қажет.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «дүние шолақ» деген тіркес өмірдің қысқа, өткінші екенін бейнелейді. «Адамның осы жүрген бәрі қонақ» дегені — адам бұл жалған дүниеге уақытша келген жолаушы секілді деген ой. Қонақ үйге түскен адам қалай тұрақтамай, бір мезеттен кейін аттанып кетсе, адам да өмірден солай өтеді. Бұл образ адамды тәкаппарлықтан сақтап, кішіпейіл болуға шақырады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал асығыстық пен бос күйбеңге берілмей, уақытты бағалауға үндейді. Мысалы, адам мансап пен дүние қуып жүріп, жақындарын елемей қойса, осы мақал оны ойлантады: бастысы — ізгілік, сыйластық, адал еңбек. Бір күні әркімнің өмірі шектелетінін ұмытпай, жақсы іс жасауға тырысу керек.
Adamnyń osy júrgen bári qonaq.