Нағашысы жаманның жиені оңбас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Нағашысы жаманның жиені оңбас» мақалы нағашы жағынан көрген тәрбие, үлгі-өнеге баланың мінезіне әсер ететінін білдіреді. Тура мағынасында, нағашысы жаман, яғни мінезі дұрыс емес, сөзі мен ісі кем адамнан жиен де жақсы тәрбие көрмейді деген ой жатыр. Астарлы мағынасы — адам ортасы, туыстық ықпал, өскен орта мінез қалыптастыруда үлкен рөл атқарады. Жиен нағашы жұртымен араласып, солардың сөзін, әдетін, қабілетін бойына сіңіреді. Сондықтан жақсы орта адамды өсіреді, ал нашар үлгі кері әсер етеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «нағашы» — ананың туыстары, ал «жиен» — сол әулетпен байланысы бар бала. Бұл жерде нағашы тек туыс емес, тәрбие мен ықпалдың символы. «Оңбас» сөзі адамның жолы болмайды, толық қалыптаспайды, кемеліне келмейді дегенді меңзейді. Яғни мақал туыстықтың сыртқы атауын емес, оның ішкі тәрбиелік салмағын көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір де бұл мақал баланың кіммен араласатынына, қандай ортада өсетініне қатысты айтылады. Мысалы, жиен бала нағашысының бейғам, дөрекі мінезін көріп өссе, сол қылықты қайталауы мүмкін. Сондықтан үлкендер «жақсы ортаның тәрбиесі жақсы» деп, балаларды ізгі адамдармен араластырғанды құп көреді.