«Қорқыттың қобызы түгіл, Қияғы да сөйлейді.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал Қорқыттың өнері мен даналығы соншалық терең екенін білдіреді: оның қобызы ғана емес, қобызының қияғы да “сөйлеп тұрғандай” әсер қалдырады. Тура мағынасында — Қорқыт жасаған қобыздың әр бөлшегі де сырлы, қасиетті. Астарлы мағынасында — нағыз өнер иесінің қолтаңбасы бүкіл шығармасынан танылып тұрады, оның жасаған әр ісі, әр туындысы тірі сөздей әсер етеді. Мұнда Қорқыттың күйі, үні, рухани күші дәріптеледі.
Образдар мен теңеулер
“Қобыз” — қазақ музыкасының киелі аспабы, ал “қияғы” — соның ең ұсақ бөлшегі. Осы арқылы халық ұлы өнердің ұлылығын кішкентай детальдан-ақ тануға болатынын көрсетеді. “Сөйлейді” деген сөз затты жанды бейнеге айналдырып, үнсіз нәрсенің өзі сыр шертіп тұрғандай көркем әсер береді. Бұл — өнердің тілге, сөзге бағынбайтын құдіретін танытатын образ.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал өте шебер адамға, қолынан шыққан ісі бірден танылатын өнер иесіне қатысты айтылады. Мысалы, бір ұстаздың сабағы ерекше әсерлі болып, шәкірттері оның қойған бір ғана сөзінен-ақ ой түйсе, “мына кісінің әр әрекеті сөйлеп тұр” деуге болады.
Qııaǵy da sóıleıdi.