Малы жоқ деп ерден түңілме,
Шөбі жоқ деп жерден түңілме.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды барға қанағат етіп, жоққа бола үмітін үзбеуге шақырады. Тура мағынасында: малы жоқ екен деп ер-азаматтың қадірін түсірме, шөбі жоқ екен деп жердің құнын кемітпе дейді. Астарлы мағынасы — адамның да, елдің де, жердің де бағасы бір ғана сыртқы көрініспен өлшенбейді. Қазір жағдайы төмен, мүмкіндігі шектеулі көрінген жанның ішінде қайрат, абырой, еңбекқорлық болуы мүмкін. Сол сияқты бір сәтте жұтаң көрінген жер де кейін құтты мекенге айналуы ықтимал.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «мал» — дәулет пен тіршіліктің белгісі, ал «ер» — намыс, азаматтық, тұлғалық қадір. «Шөп» — жердің берекесі, табиғи құнардың нышаны. Мақал осы екі образ арқылы сыртқы жоқшылыққа қарап, ішкі мәнді жоққа шығармауды меңзейді. Яғни малдың аздығы ердің әлсіздігін білдірмейді, шөбінің сиректігі жердің мәңгі құнсыз екенін көрсетпейді.
Қазіргі өмірде
Бұл сөзді өмірде көбіне адамды жағдайына қарап бағаламау керек деген ойда қолданамыз. Мысалы, ауылдан келген, мүмкіндігі шектеулі студентті жұрт менсінбей қалуы мүмкін, бірақ ол еңбекқорлығы мен білімінің арқасында үлкен жетістікке жетеді. Сондықтан бұл мақал сабыр мен сенімге, адам мен жердің болашағына үмітпен қарауға үйретеді.
Shóbi joq dep jerden túńilme.