Қызым, саған айтамын,
келінім, сен тында.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — бір адамға айтылған сөзді екінші, жақынырақ тұрған адам тыңдап алсын деген ишара. Астарлы мағынасы — үлкендер кейде біреуге тікелей емес, жанама түрде ақыл айтады. Мұндағы мақсат — отбасындағы, ағайын ішіндегі, әсіресе келін мен қыз тәрбиесіндегі әдептілік пен тәртіпті ескерту. Яғни сөзді ұғып, одан сабақ алу керек деген ой жатыр.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «қызым» мен «келінім» — тек нақты екі адам ғана емес, бүкіл жас әйелдерге, болашақ отбасындағы келінге қатысты бейне. «Саған айтамын, сен тыңда» деген тәсіл — қазақтың астарлап сөйлеу мәдениетін көрсетеді. Бұл жерде ашық сынаудан гөрі, ишарамен тәрбиелеу, сөздің салмағын түсіндіру басым.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал үйде, жұмыста не ортада бір адамға айтылған ақылдың басқаға да арналғанын білдіру үшін қолданылады. Мысалы, анасы қызына телефонды көп ұстама деп ескерткенде, келіні де сол сөзден өзіне сабақ алады. Бұл — үлкендердің өнеге айту, ал жастардың соны дұрыс қабылдау қажеттігін білдіреді.
kelinim, sen tynda.