Қызы бар үйдің келіншегі сүйкімді.
Қыздың сырын жеңгесі біледі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — қыз өсірген үйдің келіндері де, жеңгелері де қыз тәрбиесі мен қыз мінезін жақсы түсінетін ортада болады. Астарлы мағынасы — қыз балаға қатысты ең нәзік сырды, көңіл күйді, ар-намыс пен ұяңдықты жақын жүрген әйелдер ғана терең біледі. Қазақ қоғамында қыздың тәрбиесі, әдебі, сыры көп жағдайда анасына, жеңгесіне, үлкен әйелдерге байланысты болған.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қыздың сыры» — тек жеке құпия емес, қыз баланың ішкі дүниесі, мінезі, сезімі, ар-ұяты. «Жеңге» — ақыл айтатын, жол көрсететін, сыр сақтайтын жақын адам бейнесі. «Қызы бар үй» деген тіркес қыз тәрбиесі бар, ұяңдық пен инабат сақталған үйді меңзейді. Яғни, әйелдер арасындағы нәзік түсіністік пен бір-біріне деген сенім көрсетілген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазіргі таңда да отбасы ішіндегі сенім мен түсіністікті білдіру үшін қолданылады. Мысалы, жас қыздың уайымын анасы емес, кейде жеңгесі ашық тыңдап, ақылын айтқан кезде «қыздың сырын жеңгесі біледі» деп айтуға болады. Бұл — әйелдер арасындағы сырласу мен қолдаудың маңызын көрсетеді.
Qyzdyń syryn jeńgesi biledi.