Қыз жоқ жерде қызық жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — қыз бала жоқ жерде думан да, сән де, көңілділік те аз болады. Астарлы мағынасы — қазақ ұғымында қыз үйдің көркі, тәрбиенің нышаны, нәзіктік пен әдептің сәні. Қыз бар жерде жылылық, әсемдік, әңгіме мен береке көп болады деген ой айтылады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қыз» тек бір адамды емес, жалпы нәзіктік, әдеп, көркем мінез, ұяңдық пен жарасымдылықты бейнелейді. Ал «қызық» — жай ғана ойын-күлкі емес, үй ішінің сәні, тіршіліктің қызығы, қуанышы. Яғни мақал қыз баланың отбасы мен ортаға беретін жылуын көркем образбен жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал көбіне қыз баланың отбасындағы, қоғамдағы орнын құрметпен айту үшін қолданылады. Мысалы, бір шаңырақта қыздың сыпайылығы мен қамқорлығы үйдің көңілін көтеріп, бәріне жақсылық әкеледі. Университеттегі мәдени кеште де қыздардың белсенділігі мен талғамы шараны әсерлі, тартымды етеді деген ойға сай айтылады.