Күшіңе қарай жүк көтер,
Мінезіңе қарай дос таңда.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға өз шамасын білу керек екенін және араласатын ортасын да ойланып таңдаған жөн екенін үйретеді. Бірінші жолда «күшіңе қарай жүк көтер» деп, адамның шамадан тыс ауыр іске ұрынбай, өз мүмкіндігіне лайық міндет алуы айтылған. Тура мағынасында жүк көтеру туралы болса, астарлы мағынасы — кез келген істі ақылмен, өлшеммен істеу. Екінші жолдағы «мінезіңе қарай дос таңда» дегені, адам өзіне ұқсас, ниеті таза, сөзі мен ісі үйлесетін дос табуы керек деген ойды білдіреді. Жаман орта адамды бұзады, жақсы орта өсіреді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «жүк» — өмірдегі жауапкершілік, міндет, қиындық. «Күш» — адамның қайраты, мүмкіндігі, төзімі. Ал «дос» — жай жолдас емес, мінезіңді қалыптастыратын жақын орта. «Мінез» сөзі адамның ішкі болмысын, ұстанымын танытады. Осы арқылы мақал адамға сыртқы әрекет пен ішкі ортаны қатар бағалауды меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал оқу, жұмыс, достық таңдауда өте өзекті. Мысалы, студент өзіне шамасы жетпейтін бірнеше ауыр жобаны қатар алмай, уақытын дұрыс жоспарлауы керек. Сол сияқты, адам өзін түсінетін, жаман іске тартпайтын дос таңдаса, өмірі де тыныш әрі берекелі болады.
Minezińe qaraı dos tańda.