Күңге күле қарасаң,
Көйлегіне жамау сұрайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — күңге жылы жымиып, тым еркелетіп қарасаң, ол оны өзіне берілген кеңшілік деп түсініп, одан да көп нәрсе сұрайды. Астарлы мағынасы — әлсіз не тәуелді адамға орынсыз жұмсақтық танытсаң, ол шектен шығып кетуі мүмкін; сондықтан мейірім мен қаталдықтың, кешірім мен тәртіптің арасы сақталуы керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «күң» — басыбайлы, бағынышты адамды білдіретін бейне. «Күле қарау» — жай ғана жымию емес, тым босаң, шектен тыс еркелету мағынасын береді. «Көйлегіне жамау сұрау» — азға қанағат етпей, қайта-қайта талап қоюдың символы. Яғни, мақал адам мінезіндегі тойымсыздық пен шектен шығуды әшкерелейді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл сөзді тәрбиеде, жұмыста немесе қызмет көрсету саласында қолдануға болады. Мысалы, басшы бір қызметкердің жауапкершіліксіздігін қайта-қайта кешіре берсе, ол тәртіпті бұза беруі мүмкін. Сондықтан адамға сенім де, талап та қатар қойылғаны дұрыс.
Kóılegine jamaý suraıdy.