Күндес көргеннің қызын алма.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал біреудің күндесінен, яғни ішкі қызғанышы бар, арасы ашық адамнан қыз алуға болмайтынын ескертеді. Тура мағынасында — күндес көрген үйдің қызына құда түспеу керек деген ой жатыр. Астарлы мағынасы — тату емес, іші тар, күншіл ортадан шыққан адамның тәрбиесінде мін, мінезінде ауырлық болуы мүмкін, сол себепті отбасылық бақытқа қауіп төнеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «күндес» сөзі тек әйел адамның бақталасы емес, жалпы қызғаныш, алауыздық, ішкі тартыстың белгісі ретінде алынады. «Қыз» — болашақ отбасының ұйытқысы, тәрбие мен мінездің көрінісі. Яғни халық қыздың тегіне, өскен ортасына, үй ішіндегі татулыққа ерекше мән берген. Мұнда адамды сыртқы көркіне емес, шыққан ортасының берекесіне қарап бағалау керек деген ой бар.
Қазіргі өмірде
Қазір де бұл мақал жас отбасы құрарда өте орынды айтылады. Мысалы, жігіт бір адамның үйіндегі үнемі жанжал, көреалмаушылық, өсек көп екенін байқаса, сол ортадан келген қарым-қатынастың кейін қиындық әкелуі мүмкін деп ойлайды. Сондықтан мақал болашақ жар таңдауда тек сезімге емес, тәрбиесі мен отбасылық ахуалға да қарауды үйретеді.