Жазым болса, быламыққа тіс сынады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал өмірде кейде күтпеген жамандықтың, сәтсіздіктің кез келген жерден шығатынын білдіреді. Тура мағынада айтсақ, адамға жазым келсе, ең жұмсақ, ең қауіпсіз ас саналатын быламықты жеп отырып та тісін сындырып алуы мүмкін. Астарлы мағынасы — адам алдын ала сақтанғанымен, бәрібір тағдырдан, кездейсоқ оқиғадан толық құтыла алмайды деген ой. Яғни іс оңай, жайлы көрінгеннің өзінде қауіп жасырынып тұруы мүмкін.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «быламық» — жұмсақтықтың, зиянсыз дүниенің символы. Ал «тіс сыну» — ойламаған жерден келген зақым, өкініш, қасірет бейнесі. Халық осы арқылы «ең қауіпсіз нәрсенің өзінде де сақ бол» дегенді астарлап жеткізеді. Бұл мақал тағдырдың тосын мінезін де, адамның әлсіздігін де көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі таңда бұл мақалды күтпеген қиындық туралы айтқанда қолданамыз. Мысалы, адам барлық қауіпсіздік шарасын сақтаса да, компьютердің бір кішкентай ақауынан маңызды құжаттарын жоғалтып алуы мүмкін. Сонда жұрт: «Жазым болса, быламыққа тіс сынады» деп, кейде сақтықтың өзі толық кепіл емес екенін айтады.