Жазым болса, быламыққа тіс сынады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам басына қиындық келсе, ең қарапайым, зиянсыз нәрсенің өзінен де кесір тууы мүмкін екенін білдіреді. Тура мағынасында быламық — жұмсақ ас, ал тіс сыну — күтпеген апат. Астарлы мағынасында: «жазмыштан озмыш жоқ», яғни сәті келмеген адамға кіші себептің өзі үлкен зиян әкелуі мүмкін. Сондықтан адам кейде барынша сақ болса да, тағдырдан толық қашып құтыла алмайды деген ой айтылады.
Образдар мен теңеулер
«Быламық» — өте жұмсақ, оңай желінетін ас. Сол арқылы қауіпсіз, зиянсыз жағдай меңзеледі. Ал «тіс сыну» — әдетте қатты нәрседен болатын оқыс оқиға. Екі ұғымның қарама-қарсылығы мақалдың әсерін күшейтеді: қауіп жоқтай көрінген жерде де сәтсіздік тууы мүмкін. Бұл образ тағдырдың тосын мінезін, адамның әлсіздігін бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал күтпеген сәтсіздік туралы айтылады. Мысалы, адам еш қиындықсыз жүріп, жай ғана телефон қуаттап жатқанда құрылғысы қысқатұйықталып бұзылса, жұрт: «Жазым болса, быламыққа тіс сынады» деуі мүмкін. Яғни сақтық керек, бірақ бәрін бірдей алдын ала болжау қиын деген ой бар.