Құдай жүгіртпегенді
Бұзау - жүгіртеді.

Негізгі мағынасы

Тағдыр да, ауыр іс те асықтырмаған байсалды кісіні арқанынан босап, енесін емуге қашқан бір бұзау ауыл ішінде шаптырып жүреді. Мақал осы күлкілі көрініспен қиындық көрмей, асықпай, маңғаз жүрген адамды болмашы ғана іс әбігерге салатынын айтады. Үлкен қауіптен аман өткен кісі ұсақ-түйек жайттан әуреге түседі. Мақалда жеңіл әзіл бар: ешнәрсеге асықпаған адам да тіршіліктің ұсақ бейнетінен құтыла алмайды.

Образдар мен теңеулер

Ауылда бұзауды енесінен бөлек ұстайды: сауып алмай тұрып бұзау енесін емсе, үйге сүт қалмайды. Бұзау арқаннан босап кетсе, енесіне қарай шауып, үй иесі артынан жүгіруге мәжбүр болады. Мақалда «Құдай» мен «бұзау» әдейі қарама-қарсы қойылған: ең ұлы күш пен ең болмашы жан. Осы алшақтық күлкі туғызады: адамды ұлы тағдыр емес, кішкентай бұзау шаршатады. «Жүгірту» сөзі әрі тура, әрі ауыспалы мағынада тұр — әуреге салу.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Мақалды әзілмен, өзіне не жақын адамына күліп айтады: маңызды кісі ұсақ шаруамен әуре болғанда, тыныш отырған адамды кішкентай бала не үй шаруасы шапқылатқанда. Мысалы: «Бүкіл ұжымды басқаратын кісі бір мысықты ұстай алмай жүр. Құдай жүгіртпегенді бұзау жүгіртеді». Шын қайғыға, ауыр науқасқа қатысты айтылмайды, дінді келемеждеу үшін де қолданылмайды.

Қолданылу жағдаяттары

— Зейнеткер ата немересі шешіп жіберген бұзауды ауыл ішінде қуып жүргенде, көрші шал қарқылдап күліп, осы мақалды айтады.
— Тойда төрде салтанатты отырған құдағиды кішкентай немересі би алаңына сүйреп әкеткенде, жұрт ду күледі.
— Мектеп директоры кабинетіне кіріп кеткен торғайды ұстаймын деп, үзіліс кезінде дәлізде жүгіріп жүреді.