Қатын бастаған көш оңбас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Қатын бастаған көш оңбас» деген мақалдың тура мағынасы — көшті әйел бастап шықса, жол дұрыс болмайды деген ескі түсінік. Астарлы мағынасы — бастама көтерген адам әлсіз, тәжірибесіз не жауапкершілігі төмен болса, істің берекесі кетеді деген ойды білдіреді. Яғни, істі бастау да, оны соңына дейін алып бару да ақыл, бедел, ұйымдастыру қабілетіне байланысты.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «көш» — тек қоныс аудару емес, жалпы өмірлік іс, үлкен бастама, жолға шыққан ұжым сияқты ұғым. «Бастау» — көштің бағытын, тәртібін, қарқынын айқындау. Мақалдағы образ көштің түзулігі мен жүйелілігін меңзейді: егер басшы дұрыс болмаса, жол да, нәтиже де бұзылады деген тұжырым жасалады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал көбіне бір істі ұйымдастыруда басшылықтың маңызына қатысты айтылады. Мысалы, жобаны басқаруға тәжірибесіз адам қойылса, команда шашырап, нәтиже нашар болуы мүмкін. Дегенмен бүгінгі түсінікте мақалдың ескі, әйелді кемсітетін реңкі сын тұрғысынан қаралады; мазмұнын адам қабілеті мен жауапкершілігі тұрғысынан ұғынған дұрыс.