Көрік үйленгенше,
Ақыл өле-өлгенше.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сыртқы көрік пен жас сұлулықтың уақытша екенін, ал ақыл мен парасаттың адаммен бірге өмір бойы қалатынын меңзейді. Адамның көркі жасқа, келбетке, сәнге байланысты өзгеруі мүмкін, бірақ ақылды мінез, байыпты ой, дұрыс шешім өмірдің барлық кезеңінде қажет. Сондықтан мақалдың астарында адамға ең керегі — сыртқы әсемдік емес, ішкі кемелдік деген ой жатыр.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «көрік» — жастық шақтағы әдемілік, тартымдылық, көзге бірден түсетін сыртқы сипат. «Үйленгенше» сөзі оның өткінші екенін білдіреді. Ал «ақыл өле-өлгенше» деген тіркес ақылдың адамға өмір бойы серік болатынын көрсетеді. Яғни мақал көрікті уақытша, ақылды мәңгілік құндылық ретінде салыстырады. Бұл — халықтың ішкі жан дүниені сыртқы сәннен жоғары қойғанын танытатын терең ой.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда да бұл мақалдың тәрбиелік мәні зор. Әсіресе жастарға мамандық таңдауда, қарым-қатынаста, отбасын құруда тек сыртқы келбетке емес, мінез бен ақылға қарау керек екенін ескертеді. Мысалы, жұмысқа адам алғанда әдемі сөйлеуінен бұрын, оның ойы дұрыс па, жауапкершілігі бар ма — соған мән берген жөн. Адамның шын қадірі ақылымен өлшенеді.
Aqyl óle-ólgenshe.