Көп беріп, көргендіден қыз алсаң,
Тік тұрып, мейманыңа қызмет етер.
Аз беріп, көргенсізден қыз алсаң,
Байының қойнына бір жатқанын міндет етер.
Tik turyp, meımanyńa qyzmet eter.
Az berip, kórgensizden qyz alsań,
Baıynyń qoınyna bir jatqanyn mindet eter.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жақсы тәрбиеленген, көргенді отбасынан шыққан қыздың мінезі мен ісі де әдепті болатынын айтады. «Көп беріп» дегені — қыз жасауын, дүние-мүлкін емес, қыздың тәрбиесін қастерлеу; ал «аз беріп» дегені — тәрбиесіз, көргенсіз ортадан келген адам мінезінің ауырлығын меңзейді. Яғни, адамның қадірі малға емес, көргендігі мен әдебіне байланысты.
Образдар мен теңеулер
«Тік тұрып, мейманыңа қызмет етер» — инабатты, ілтипатты келін, жар деген бейне. Ол үйге келген қонаққа сый көрсетіп, елдің берекесін арттырады. Ал «байының қойнына бір жатқанын міндет етер» дегені — үнемі өткенді көлденең тартып, аз ғана жақсылығын да бетке басатын, орнықсыз мінезді адамды білдіреді. Мұнда үй ішіндегі сыйластық пен мінез айырмасы салыстырылып тұр.
Қазіргі өмірде
Қазір де бұл мақал жар таңдауда тек сыртқы жағдайға емес, тәрбиеге, мінезге, адамгершілікке қарау керек екенін ескертеді. Мысалы, оқу орнында немесе жұмыста бір адамның киімі мен байлығына емес, сөйлеген сөзі мен әріптеске қарым-қатынасына қарап бағалау керек. Әдепті адам қай ортада да сыйлы болады.