Қой еркесі - серке,
Ел еркесі - ер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, қойды бастап жүретін, бағыт көрсететін серке қалай қымбат болса, ел ішінде де жұртқа жол көрсететін, сөзі өтімді, ісі өнегелі ер азамат қадірлі деген ой айтылады. Астарлы мағынасы — әр ортаға басшылық етіп, жауапкершілік көтере алатын тұлға керек; халықты алға бастайтын адам елдің көркі мен тірегі болады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «серке» — қойдың алдындағы жетекші, жол бастайтын мал. Ол бүкіл табынды соңынан ертеді. Сол бейне арқылы «ер» сөзі елді соңынан ертетін, ақылымен де, қайратымен де жұртқа сүйеніш болатын азаматты білдіреді. Қой мен елді салыстыру — кішкентай топ пен үлкен қауымның ортақ заңдылығын көрсетеді: бастайтын басшысыз іс өнбейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жауапкершілігі бар, беделі мен білігі бар адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, сыныптастарын біріктіріп, қиын сәтте бәріне бағыт беретін оқушыны ұстаздары «ел еркесі — ер» деген мағынада мақтай алады. Бұл мақал азаматтық мінезді, көшбасшылықты және елге қызмет етуді дәріптейді.
El erkesi - er.