Қарт адамның көзі жасты,
Қайғырса да жылайды,
Қуанса да жылайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Қарт адамның жүрегі де, сезімі де терең болады. Бұл мақал қарт кісінің қуанышы да, қайғысы да көз жасымен бірге сыртқа шығатынын білдіреді. Яғни жасы ұлғайған сайын адам өмірдің ащы-тұщысын көп көріп, көңілі нәзіктене түседі. Қарт кісі бірде өткен өмірін еске алып мұңаяды, бірде перзентінің, немере-шөбересінің қуанышына елжіреп жылайды.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «көз жасты» деген образ — қарттықтың, өмірлік тәжірибенің, жүрек жұмсақтығының белгісі. Жас баладай аңғалдық емес, қайта көпті көрген адамның ішкі толғанысы. «Қайғырса да жылайды, қуанса да жылайды» деген қайталау қарт көңілдің аса сезімтал екенін күшейтіп тұр: оның жасы — тек мұңның емес, қуаныштың да жасы.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал үлкен кісілердің эмоциясын, мейірімін түсіндіргенде айтылады. Мысалы, немересінің оқу бітіргенін көріп, ата-әже көз жасын тыя алмаса, жұрт «Қарт адамның көзі жасты, қайғырса да жылайды, қуанса да жылайды» деп, оның елжіреген көңілін табиғи құбылыс ретінде қабылдайды.
Qaıǵyrsa da jylaıdy,
Qýansa da jylaıdy.