Қара тұяқ қарында жатпас,
Мезгіл болмай таң атпас.
Mezgil bolmaı tań atpas.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал екі ойды қатар айтады. Біріншісі: малдың қара тұяғы, яғни еңбекпен өсірілген, бағалы нәрсе босқа жерде жатпайды, өз орнын табады. Екіншісі: кез келген іс те өз уақыты жетпей жүзеге аспайды. Таң қалай ерте атпаса, адамның ойлағаны да мезгілінен бұрын болмайды. Астарлы мағынасы — сабыр сақтау, әр нәрсенің өз реті бар екенін түсіну.
Образдар мен теңеулер
«Қара тұяқ» — қазақ ұғымында малдың, дәулеттің, тіршіліктің белгісі. «Қарында жатпас» дегені — қадірлі дүние далада қалмайды, иесіне пайдасын тигізеді деген сөз. Ал «таң» — үміттің, жаңарудың бейнесі. «Мезгіл болмай таң атпас» деген тіркес істің де, ырыстың да, жетістіктің де өз мерзімі болатынын меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақаланы оқу, жұмыс, бизнес немесе кез келген мақсатқа байланысты қолдануға болады. Мысалы, бір адам жаңа кәсіп бастағанда бірден үлкен пайда көрмей, шыдамсызданса, оған «сабыр ет, мезгіл болмай таң атпас» деп айту орынды. Бұл сөз адамды асықпай, еңбектің жемісін күтуге тәрбиелейді.