Қара көзден нұр кетсе,
Жарық күнің түн болар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — адамның қара көзі көркем нұрынан, тірі жанар шырайынан айырылса, жарық күннің өзі түн сияқты қараңғы көрінеді. Астарлы мағынасы — сүйікті жанның, жақын адамның жылы назары мен өміршең қуаты кетсе, тіршілік мәнсіз, көңіл жүдеу болады. Яғни адам үшін жанардағы нұр — тек сыртқы әсемдік емес, өмірдің шуағы, қуаныш пен үміттің белгісі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қара көз» — қазақ ұғымында сұлулықтың, жан жылуының, тірі сезімнің символы. «Нұр» — мейірім, қуат, үміт, рухани жарық. Ал «жарық күннің түн болуы» — үлкен қасірет, көңілдің солуы, бақыттың өшуі дегенді білдіреді. Ақындық бейне арқылы адам жүрегіндегі ішкі күй өте әсерлі жеткізіледі.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды адам көңілсіз, қажыған, өмірге ынтасы бәсеңдеген сәттерде қолдануға болады. Мысалы, ұзақ ауырған не жақын адамынан айырылған кісі туралы «қара көзден нұр кетсе, жарық күнің түн болар» деп, оның жан күйін түсіндіреді. Сондай-ақ бұл сөз сүйікті адамның қадірін білуге, оған жылу мен қамқорлық беруге үндейді.
Jaryq kúniń tún bolar.