Қағазға тіл бітірген - қалам,
Жансызға жан бітірген - адам.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның ақыл-ойы мен еңбегінің күші қандай зор екенін көрсетеді. Қағаздың өзі үнсіз, жансыз зат болса да, оған ой түсіріп, сөз түсіретін — қалам. Ал жалпы жансыз нәрсеге мән, мақсат, тіршілік беретін — адам. Астарлы мағынасы: адам өз еңбегі, білімі, шығармашылығы арқылы дүниеге мазмұн қосады, жаңалық енгізеді, із қалдырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қағаз» — адамның ойы мен сөзі жазылатын кеңістік, білім мен ақпараттың белгісі. «Қалам» — білімнің, өнердің, ойдың құралы. Ал «жансызға жан бітірген» деген тіркес адамды ең биік құндылық ретінде танытады: адам тек пайдаланып қана қоймай, жасап, түрлендіріп, жандандырады. Бұл жерде қалам мен адам салыстырылып, екеуінің де тіршілікке нәр беретін күш екені байқалады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал білім, жазу, ғылым, өнер және шығармашылық еңбектің маңызын айту үшін қолданылады. Мысалы, журналист не жазушы бір мақаламен қоғамға ой салып, адамдардың көзқарасын өзгерте алады. Сол сияқты инженер жаңа технология жасап, қарапайым затқа жаңа қызмет береді. Демек, адам еңбегі мен ойы жоқ жерде даму да болмайды.
Jansyzǵa jan bitirgen - adam.