Ердің сыншысы - елі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Ердің сыншысы - елі» деген мақалдың тура мағынасы: ер адамның жақсы-жаманы, қадір-қасиеті халықтың бағасымен өлшенеді. Астарлы мағынасы: адамның шын беделі өз мақтауында емес, елге істеген ісінде, мінезі мен еңбегінде жатыр. Ел — әділ таразы. Егер адам адал, еңбекқор, сөзге берік, ісі пайдалы болса, халық оны құрметтейді; ал даңқ қуып, бірақ пайдасы тимесе, ел алдында бағасы төмен болады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ер» — тек жыныс емес, азаматтық тұлға, намысты, жауапты адам бейнесі. «Сыншы» сөзі сынау, бағалау, таразылау мағынасын береді. «Елі» — сол адамның ортасы, жұрты, қоғамдық айнасы. Яғни ел адамды сыртқы сөзімен емес, ішкі болмысымен таниды. Бұл жерде халықтың пікірі — ең сенімді өлшем ретінде берілген.
Қазіргі өмірде
Бүгінгі күні бұл мақал басшыға да, маманға да, жасқа да қатысты айтылады. Мысалы, бір қызметкер әрдайым уәдесінде тұрып, ұжымға көмектесіп, жауапкершілікпен жұмыс істесе, оны әріптестері сыйлайды. Ал тек өзін дәріптеп, ісі әлсіз адам көптің алдында тез-ақ сыналады. Сондықтан бұл мақал адамды елге пайда келтіруге, абыройды адал еңбекпен жинауға үндейді.