Ердің атын не аты шығарады,
Не қатыны шығарады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ер адамның абыройы мен ел ішіндегі беделі екі түрлі жағдайдан көрінетінін аңғартады: бірі — өз атымен, яғни ерлігімен, ісімен, мінезімен танылуы; екіншісі — жарының, отбасының тәрбиесі мен іс-әрекеті арқылы да бағалануы. Тура мағынасында «ат» — адамның аты-жөні, ал «қатыны» — өмірлік жары. Астарлы мағынасы: ер азаматтың жақсы аты тек жеке еңбегінен ғана емес, үй ішіндегі тәртіп, жұбайының сыйластығы мен өнегесінен де қалыптасады. Сондықтан отбасы — адамның сыртқа көрінетін айнасы.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «атын шығару» тіркесі — елге танылу, абырой жинау деген ұғымды білдіреді. «Қатыны шығарады» деуі әйелдің отбасындағы орнының маңызды екенін көрсетеді: ол үйдің берекесін ұстап, ерінің беделіне де әсер етеді. Мұнда жарының жақсы мінезі, ұқыптылығы, тәрбиесі ер адамның атын асқақтататын күш ретінде бейнеленген.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал адам беделі тек жеке жетістікпен өлшенбейтінін еске салады. Мысалы, қызметте сыйлы азаматтың жұбайы да мәдениетті, сыпайы, елмен тіл табыса білетін болса, ол отбасының жалпы абыройын көтереді. Сондықтан мақал отбасы татулығы мен өзара жауапкершіліктің маңызын ұқтырады.
Ne qatyny shyǵarady.