Ер - ырыстың кепілі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Ер - ырыстың кепілі» деген мақал ер азаматтың отбасы мен ел ішіндегі жауапкершілігін жоғары қояды. Тура мағынада, үйдің тірегі болған ер адам ырыс-берекені сақтап, шаруаны алға бастырады деген ой айтылады. Астарлы мағынасы — ер жігіттің мінезі, еңбегі, намысы мен табандылығы бар жерде береке де, сенім де болады. Яғни ырыс тек мал-мүлікпен емес, елге пана, үйге қорған болатын азаматтың ісімен келеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ер» сөзі жай ғана еркек деген емес, қайратты, сөзіне берік, жауапты азаматтың бейнесі. Ал «ырыс» — байлықтан да кең ұғым: береке, тыныштық, молшылық, ынтымақ. «Кепіл» сөзі ер адамның осы игіліктердің сақталуына тікелей жауапты екенін білдіреді. Демек, ердің абыройы — елдің амандығы мен үйдің тоқшылығының тірегі.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де өз мәнін жоғалтқан жоқ. Отбасын асырап, бала тәрбиесіне, үй ішінің бірлігіне жауапкершілікпен қараған азаматтың еңбегі ырыстың негізі саналады. Мысалы, жұмысына адал, уәдесінде тұратын әке отбасының тыныштығын сақтап, баласына дұрыс үлгі көрсетсе, сол шаңырақта береке орнайды.