Ер адамның алдында
Ашылатын есігі болсын;
Әйел адамның алдында
Тербететін бесігі болсын.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ер адамның да, әйел адамның да өмірде өз орнын, өзіне лайық игі ісі мен берекелі тіршілігі болғанын қалайды. Тура мағынада ер кісінің алдында ашылатын есік — оның жолы ашық, ісі алға басып, мүмкіндігі мол болсын деген тілек. Әйел адамның алдында тербететін бесік — ана болу, ұрпақ өсіру, үй ішінің жылуы мен берекесін сақтау дегенді білдіреді. Астарлы мағынасы — ер мен әйелдің қоғамдағы қызметі бөлек болғанымен, екеуінің де қадірі бірдей, өмірі мәнді, еңбегі берекелі болсын деген ізгі ниет.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ашылатын есік» — сәттілік, мүмкіндік, жолының ашықтығының белгісі. «Тербететін бесік» — ана мейірімі, бала тәрбиесі, отбасы ұйытқысы деген ұғымды меңзейді. Есік пен бесік арқылы халық ер адамның сырттағы тіршілігін, әйел адамның ішкі үй-ошақ берекесін көркем бейнелеген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамға тек жынысына қарап емес, өмірден өз орнын табуын тілеу ретінде қолданылады. Мысалы, жас жігіт жұмысқа орналасып, ісі жүріп кетсе, үлкендер «есігің ашық болсын» деп бата береді; ал жас отбасы сәби сүйсе, «бесігің тербелсін» деп қуаныш айтады.
Ashylatyn esigi bolsyn;
Áıel adamnyń aldynda
Terbetetin besigi bolsyn.