Ең ақылды адам - ел билеуден аулақ болған адам.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: ең ақылды адам ел басқаруға ұмтылмай, биліктің ауыр жүгінен бойын аулақ ұстайды. Астарлы мағынасы — билікке құмарлық адамның ойын бұзады, жауапкершілігі көп, таласы мен тартысы мол істен сақ болған дұрыс. Халық даналығы мұнда ақылдылықты мансап қуумен емес, сабырмен, қарапайымдықпен және өз орнын білуімен байланыстырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ел билеу» — тек басқару емес, үлкен дауды шешу, көптің сөзін көтеру, ауыр сынаққа түсу деген ұғымды білдіреді. «Аулақ болу» — қашу емес, артық даңқ пен бос әуреден сақтану. Бұл образ адамды билікке емес, парасатқа, ішкі тыныштыққа шақырады. Яғни ақылды кісі өз пайдасын ойлап емес, ел ішіндегі іріткіден, орынсыз даудан қорғана біледі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал қызмет, лауазым, басшылық туралы ойланғанда жиі айтылады. Мысалы, бір адам бастық болуды ғана мақсат етпей, өз ісін сапалы атқарып, тыныш еңбегін қадірлесе, ол осы мақалдың мәніне сай келеді. Кейде басшылыққа ұмтылған адам жауапкершілікпен қатар көп қысым мен дау-дамайға тап болады, сондықтан ақыл — бәрінен бұрын өз шамасын білу.