Елге ел қосылса- құт,
Елден ел айырылса - жұт.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: бір елге тағы бір ел, ру не қауым қосылса, елдің күші артып, тұрмысы түзеледі, берекесі көбейеді. Ал ел бір-бірінен ажырап, ыдырап кетсе, ынтымақ бұзылып, қиындық пен таршылық көбейеді. Астарлы мағынасы — халықтың құты да, күйі де бірлікке байланысты. Жұрт тату болса, тірлік болады; алауыздық болса, ырыс қашады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «құт» — береке, ырыс, жақсылықтың нышаны. Ал «жұт» — тек малға келетін апат емес, ел ішінің іргесі сөгіліп, берекенің кетуін бейнелейді. Яғни, бірлік бар жерде өмір нәрленіп, ел еңсесі көтеріледі; айырылысу мен жікшілдік болса, халықтың қуаты кемиді. Мақал елдің тұтастығын табиғаттағы апатпен салыстырып, оның қаншалықты ауыр екенін сездіреді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ортақ іске жұмылғанда жиі айтылады. Мысалы, ауыл тұрғындары жол жөндеу, мектепке көмек немесе мерекелік шара ұйымдастыруда бірігіп атсалысса, жұмыс тез әрі сәтті бітеді. Ал әркім өз бетінше кетсе, іс созылып, нәтиже әлсірейді. Сондықтан бұл мақал адамдарды татулыққа, бір мақсатқа ұйысуға үндейді.
Elden el aıyrylsa - jut.