Ел күйінгенде күйінген батыр,
Ел сүйінгенде сүйінген батыр
Ерегісте мыңға татыр.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал елдің қуанышы мен қайғысын өз басынан өткендей қабылдайтын нағыз батырды сипаттайды. Тура мағынасында, батыр халықпен бірге күйініп, бірге сүйінеді; яғни елден бөлек тұрмайды. Астарлы мағынасы — ер азаматтың шын қадірі оның күшінде ғана емес, ел тағдырына жанашырлығында, жұртқа ортақ іске адалдығында. Мұндай адам ел басына күн туса тайсалмайды, елдің мерейі артса, шын қуанады. «Ерегісте мыңға татыр» дегені — намысты сәтте, тартыс пен сын сағатта оның қайраты мен рухы мың адамның күшіне пара-пар болады деген сөз.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «күйіну» мен «сүйіну» — батырдың елмен бір жүрек, бір тілек екенін білдіретін образ. Бұл жерде батыр тек соғысқа түсетін адам емес, халықтың мұңын мұңдап, қуанышын бөлісетін азамат бейнесі. Ал «мыңға татыр» — әсірелеу арқылы берілген теңеу. Ол батырдың жеке тұлға ретінде ғана емес, ел намысын қорғайтын үлкен күш екенін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ел үшін еңбек етіп, қоғамның ауырын бірге көтеретін адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, қиын кезде халыққа көмек ұйымдастырып, өз пайдасынан бұрын жұрт қамын ойлаған ерікті не басшыны осы сөзбен сипаттауға болады. Ондай адам ел қуанышында да, қайғысында да қатар жүреді.
El súıingende súıingen batyr
Eregiste myńǵa tatyr.