Екі жақсы қосылса,
Қыл өтпейді арадан,
Екі жаман қосылса,
Қол кетпейді жағадан.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал екі жақсы адам біріксе, араларында сыйластық пен түсіністік мықты болып, ұсақ кикілжіңге орын қалмайтынын білдіреді. Олар бір-біріне демеу болып, ортақ істі берекелі атқарады. Ал екі жаман, яғни мінезі ауыр, іштар не жауласқыш адам қосылса, олардың араздығы, қақтығысы бітпей, қолда тұрған жағадан да айырылмайтындай жанжалға ұласады. Астарлы мағынасы — адам таңдаған ортасының, жолдасының мінезі өмірдің тынысына тікелей әсер ететінін ескерту.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қыл өтпейді арадан» деген тіркес — өте жақындықты, татулық пен берік байланысты бейнелейді. Қылдың өзі өтпейтіндей аралықтың жоқтығы екі адамның бір мақсатқа жұмылғанын аңғартады. «Қол кетпейді жағадан» дегені — жаулықтың, тартыстың тоқтамауын, бір-бірін ұстасқан күйі босатпайтын өшігуді көрсетеді. Яғни мақал жақсы мен жаманның мінезін қарама-қарсы қойып, олардың ортақ тіршіліктегі нәтижесін айқын суреттейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды достықта, жұмыста, отбасыда жиі қолдануға болады. Мысалы, екі тату әріптес бір бөлімде істесе, олар бірін-бірі толықтырып, жанжал шығармай, істі тез бітіреді. Ал мінезі қырсық екі адам бір командаға түссе, ұсақ нәрседен-ақ сөзге келіп, ортақ жұмысқа кедергі келтіруі мүмкін.
Qyl ótpeıdi aradan,
Eki jaman qosylsa,
Qol ketpeıdi jaǵadan.