Екі сауыншы кездессе,
Шелегі мен қаймағын айтады.
Екі ұста кездессе,
Балғасы мен салмағын айтады.
Екі ұры кездессе,
Қайдағы мен жайдағыны айтады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамдардың мінезі мен әдеті сөйлеген сөзінен білінеді деген ойды білдіреді. Бірі өз еңбегін, ісін, шеберлігін айтып мақтаса, екіншісі де өзіне тән кәсібін не қулығын сөз етеді. Яғни адам қандай ортаға, қандай іске жақын болса, әңгімесі де соған ауып тұрады. Астарлы мағынасы — жақсы адам еңбегін, өнерін, пайдалы ісін сөз етеді, ал теріс жолдағы адам өсекке, жамандыққа бейім болады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «сауыншы» — малмен күн көрген еңбек адамының бейнесі. Оның «шелегі мен қаймағы» — тұрмысқа қажет құрал мен адал еңбектің нәтижесі. «Ұста» — қолөнер иесі, ал «балғасы мен салмағы» — шеберліктің белгісі. Ал «ұры» бейнесі — арамдық, қу тірлік, жалған сөздің символы. «Қайдағы мен жайдағы» дегені — негізсіз сөз, бос әңгіме, сенімсіз қылық. Осы арқылы мақал адамды кәсібіне, ниетіне қарай сипаттайды.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақалды адамдардың әңгімесінен-ақ кімнің немен айналысатынын, қандай ойда жүргенін байқауға болатынын айту үшін қолданады. Мысалы, бір топ адам кездескенде бірі жұмыс жоспарын, екіншісі табысын, үшіншісі пайдасыз өсекті сөз етсе, олардың бағыты сол әңгімеден аңғарылады. Мақал жақсы ортаға жақындап, пайдалы сөз айтуға үндейді.
Shelegi men qaımaǵyn aıtady.
Eki usta kezdesse,
Balǵasy men salmaǵyn aıtady.
Eki ury kezdesse,
Qaıdaǵy men jaıdaǵyny aıtady.