Екі ел егес болса,
Епті жігіт қатын алар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ел ішіндегі егес, араздық күшейсе, ер-азаматқа да, отбасыға да тыныштық бұзылатынын аңғартады. Тура мағынасында екі ел дауласқанда, жағдай шиеленісіп, адамдардың өмірі өзгеріп кетуі мүмкін. Астарлы мағынасы — береке кеткен жерде жеке адамның да, отбасының да қамы қиынға түседі; сондықтан ел арасындағы татулық ең қымбат құндылық.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «екі ел егес» тіркесі — тек екі жұрттың дауы емес, жалпы алауыздықтың, жанжалдың бейнесі. «Епті жігіт» — қиындықтан жол таба білетін, сасқанда сабыр сақтайтын, тіршіліктің ыңғайын білетін адам. «Қатын алар» дегені — ер жігіттің ел тыныш болса ғана отау тігіп, отбасын ойлайтынын білдіреді. Яғни ел ішінің берекесі адамның жеке өміріне тікелей әсер етеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ұйым ішіндегі, ауылдағы не қоғамдағы келіспеушіліктің салдарын еске салу үшін айтылады. Мысалы, екі көрші ұзақ ренжісіп, бүкіл аулаға салқындық түссе, сол ортада тыныш өмір сүру қиындайды. Мұндайда сөзге келіп, дау-дамайды уақтылы тоқтату керек деген ой беріледі.
Epti jigit qatyn alar.