Досыңды жамандама, доссыз қаласың.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның өз досын орынсыз даттамауын ескертеді. Тура мағынасында: досың туралы жаман сөз айтсаң, арадағы сыйластық бұзылады, сенім кетеді. Астарлы мағынасында: жақыныңды қадірлей біл, өйткені дос — қиындықта сүйеніш, қуанышта серік. Досына тіл тигізген адам кейін жалғыз қалып, өз сөзіне өзі өкініп қалуы мүмкін.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «дос» сөзі тек бір адамды емес, адамға тірек болатын сенімді қарым-қатынасты білдіреді. «Жамандама» дегені — сырттай сынау, орынсыз мін іздеу, қадірін түсіре сөйлеу. Ал «доссыз қаласың» тіркесі жалғыздықты ғана емес, қолдаудан, кеңестен, шынайы ықыластан айырылуды меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл сөзді әлеуметтік желіде, жұмыс орнында не достар арасында өте орынды қолдануға болады. Мысалы, бір адам досының жеке мәселесін жұртқа жариялап, жамандаса, өзгелер одан суып кетеді. Сонда мақал оның сөздің салмағын ойлап сөйлеу керегін еске салады.