Дос та дос, дұшпан да дос мал барында.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: қолыңда мал, дәулет, байлық бар кезде айналаңда дос көп көрінеді, тіпті дұшпан да сыбайлас болып, сыртыңнан сыйласқандай болады. Астарлы мағынасы: адамның шын қадірі мен жанашыры қиындықта, таршылықта, сынақ сәтінде білінеді. Байлық пен береке көбейгенде жұрттың бәрі жақындап, ал ол кеткенде шынайы ниет ашылады. Сондықтан бұл сөз адамды жалған достан сақтандырып, адам тануға үйретеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «мал» — тек төрт түлік қана емес, жалпы байлық, несібе, дәулет белгісі. «Дос та дос, дұшпан да дос» деген тіркес екіұдай күйді көрсетеді: пайда бар кезде бәрі дос сияқты көрінеді. Яғни, сыртқы сыйластықтың артында шын көңіл емес, мүдде жатуы мүмкін.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал мансап, ақша, атақ туралы да айтылады. Мысалы, бір адам қызметі өсіп, беделі артқанда оны көп адам мақтап, іздеп жүреді, бірақ қызметтен кеткенде соның көбі көрінбей қалады. Сол кезде шын дос пен пайдакүнем адамды айырып білуге болады.