Азапсыз махаббат - арзан махаббат.
«Азапсыз махаббат - арзан махаббат.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Қиындықсыз, сынақсыз келген махаббат — арзан махаббат. Мақал шын сезімнің бағасы оны сақтау үшін төзген азаппен өлшенеді дейді. Сағыныш, күту, ата-ананың келісімін алу, алыстық — мұның бәрі махаббатты сынайды. Оңай келген сезім оңай кетеді, ал талай қиындықтан өткен сүйіспеншілік қадірлі болады. Кейде мақал жастарды махаббатты жеңіл ойын санамауға шақыру үшін айтылады.
Образдар мен теңеулер
Мақал сауда тілінен алынған салыстыруға құрылған: «арзан» — бағасы төмен, оңай қолға түсетін зат. Махаббат та тауар сияқты өлшеніп тұр, бірақ оның бағасы теңгемен емес, азаппен төленеді. «Азапсыз» бен «арзан» сөздері бір дыбыстан басталып, бір-біріне тартылып тұр. Қазақтың ғашықтық жырлары да осы ойды көрсетеді: Қозы Көрпеш пен Баян сұлу, Қыз Жібек пен Төлеген махаббаты жолында ауыр сынақтан өткен.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Мақалды махаббаттағы қиындықты жеңіп жүрген жастарды қолдау үшін не тым жеңіл ойлайтындарға ескерту ретінде айтады. Интонациясы — тәжірибелі адамның ақылы, кейде әзіл. Біреудің қорлық көруін, зорлыққа шыдауын «махаббаттың азабы» деп ақтау үшін қолдану мүлде орынсыз. Мысалы, қалыңдығы алыста оқып жүрген жігітке ағасы: «Азапсыз махаббат — арзан махаббат, күте біл» деді.
Қолданылу жағдаяттары
— Әскерде жүрген жігітін күтіп жүрген қызға әжесі өз жастығын айтып беріп, осы мақалмен көңілін демеді.
— Тойда көп жыл бір-бірін күтіп барып қосылған жұптың тарихын айтқан асаба сөзін осы мақалмен аяқтады.