«Диқан болсаң, өгізің болсын.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Диқаншылық — табандылықты, даярлықты және жұмысқа жарамды құралды қажет ететін кәсіп. Бұл мақалдың тура мағынасы: егін еккің келсе, жер жыртуға жарайтын өгізің болуы керек. Астарлы мағынасы: кез келген істі бастамас бұрын соған лайық мүмкіндік, құрал-жабдық, күш-қуат пен жоспар болуы шарт. Тек ниет қана емес, іске қажет тірек те керек екенін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «диқан» — еңбектің иесі, ырыс іздеген шаруа; «өгіз» — тіршілікке қажет күш пен еңбек құралының бейнесі. Өгіз егінші үшін жай мал емес, шаруаның алға жылжуына себеп болатын серік ретінде алынған. Сондықтан мақал адамның қолындағы мүмкіндік пен дайындығын көрсететін нақты образға құрылған.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал тек егіншілікке емес, жалпы өмірге де сай айтылады. Мысалы, бір адам кәсіп бастамақ болып, бірақ қаржысы, білімі, жоспары жоқ болса, оған осы мақал ескерту болады: алдымен дайындық керек. Яғни үлкен істің нәтижелі болуы үшін құралын, білімін және сенімді тірегін алдын ала қамдау қажет.