Бір жігіттің дәулетіне қырық жігіт мас болады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал бір адамның байлығы, жетістігі не жомарттығы көп адамға пайдасын тигізіп, қызығын көруге жеткілікті екенін білдіреді. Тура мағынасында — бір жігіттің дәулеті қырық жігітті мас қылатын, яғни бәрін қызықтыратын мол дүние. Астарлы мағынасы — бір кісінің адал еңбегімен тапқан берекесі елге жұғысты болады, ал дәулетті адамның төңірегіне жұрт жиылып, сый-құрмет артады. Бұл жерде байлықтың өзі ғана емес, оның айналаға әсері, ортақ игілікке айналуы сөз болады.
Образдар мен теңеулер
«Дәулет» — тек ақша емес, ырыс, молшылық, береке ұғымы. «Мас болады» деген тіркес шын ішімдікке байланысты емес, қатты қызығып, елітіп, ынтығып қалу деген бейнелі мағынада қолданылған. «Қырық жігіт» — көпшілік, үлкен топ дегенді білдіретін жинақтауыш сан. Демек, бір адамның мол ырысы көп адамның назарын аударып, бәріне жететіндей әсерлі деген ой берілген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал көп еңбек етіп, кәсібі жүріп тұрған адамды немесе табысы арқылы ауыл-аймағына көмектесетін жанды сипаттауға қолданылады. Мысалы, бір кәсіпкер ауылына спорт алаңын салып берсе, жұрт оның қайырымын айтып, «Бір жігіттің дәулетіне қырық жігіт мас болады» деп бағалауы мүмкін.