Білімді әйел басыңа қарайды,
Білімсіз әйел жасыңа қарайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал әйелдің отбасы ішіндегі орны мен мінезінің маңызын айтады. Білімді әйел адамды жасына, дәулетіне не сыртқы қалпына қарап емес, ақылына, қадір-қасиетіне қарай бағалайды. Ал білімсіз әйел кісіні көбіне жасына, қолындағысына, беделіне қарап үстірт қабылдайды. Астарлы мағынасы — отбасыдағы сыйластық пен дұрыс таңдау ақылға, тәрбиеге және мәдениетке байланысты екенін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «басыңа қарайды» тіркесі — адамның ішкі болмысына, ақыл-парасатына үңілу деген ұғым. Яғни, «бас» — ақылдың, ойдың, кісіліктің белгісі. Ал «жасыңа қарайды» дегені — сыртқы белгіге, уақытша өлшемге сүйену. Бұл екі қарама-қарсы образ арқылы халық білім мен тәрбиенің адамды танудағы құнын көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал отбасылық қарым-қатынаста, әсіресе жұбай таңдауда жиі еске алынады. Мысалы, бір жігіт жар таңдағанда тек көркіне немесе жасына емес, ойының тереңдігіне, сөйлеу мәдениетіне, адамды түсіне білуіне назар аударуы керек. Сонда ғана шаңырақтағы сыйластық пен тұрақтылық нығаяды.
Bilimsiz áıel jasyńa qaraıdy.