Би болғаннан не пайда,
Халыққа көмек болмаса?
Шөлдегі оттан не пайда,
Халайық көшіп қонбаса?
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың түйіні — қызметтің, мансаптың, бар қабілеттің қадірі елге пайдасы тигенде ғана көрінеді. Би болып, ел басқарған адам халыққа қорған, әділдікке тірек, қиындықта сүйеніш болмаса, оның би атануының мәні аз. Сол сияқты шөлдегі от та көшіп-қонып жүрген жұртқа жылу, жарық бермесе, пайдасыз күйінде қалады. Яғни, әр істің шын бағасы — оның жұртқа тигізген игілігі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «би» — тек төрелік айтатын адам емес, ел қамын жейтін басшының бейнесі. «Халыққа көмек болмаса» деген жол би қызметінің өлшемін көрсетеді. «Шөлдегі от» — қажет жерде тұрғанымен, игілікке жарамаса, бос тұрған нәрсені білдіреді. «Халайық көшіп қонбаса» тіркесі көшпелі тіршілікті, елдің қозғалысын, ортақ мұқтажын аңғартады. Демек, образдар арқылы халыққа қызмет етпейтін беделдің құны жоқ екені айтылады.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақалды лауазым, кәсіп, білім немесе мүмкіндік туралы айтуға болады. Мысалы, әкім не басшы халықтың мәселесін шешпесе, оның орнында отырғанының пайдасы шамалы. Сол сияқты көп оқыған адам да білгенін ортаға салмаса, білімінің шынайы құны толық ашылмайды.
Halyqqa kómek bolmasa?
Shóldegi ottan ne paıda,
Halaıyq kóship qonbasa?