Батыр - ортақ, бақ - жалқы.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Батыр - ортақ, бақ - жалқы» деген мақалдың тура мағынасы: батырдың ерлігі мен даңқы бір адамға ғана тән көрінгенімен, ол халықтың ортақ мақтанышы болады. Ал бақ-дәулет, ырыс-несібе көбіне жеке адамға, бір үйге не бір отбасыға ғана қонады. Астарлы мағынасы — ерлік елге ортақ рух сыйлайды, ал байлық пен ырыс әркімге әрқалай бұйырады. Яғни батырдың беделі жұртты біріктірсе, бақтың келуі көбіне жеке тағдырға байланысты.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «батыр» — тек соғысқа түсетін ер емес, ел қорғайтын, намыс пен қайраттың символы. «Ортақ» сөзі оның еңбегі мен атағы бүкіл халыққа тиесілі екенін аңғартады. Ал «бақ» — дәулет, ырыс, сәттілік, өмірдегі береке. «Жалқы» сөзі бақтың әркімге бірдей тимейтін, жеке басқа ғана қонақтайтын құбылыс екенін білдіреді. Осы арқылы халық ерлікті көпке ортақ құндылық, ал ырысты жеке үлес ретінде көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды елге еңбек сіңірген адамдарға қатысты айтуға болады. Мысалы, бір дәрігер немесе құтқарушы қауіпті жағдайда көптің өмірін сақтаса, оның ерлігі бүкіл жұртқа үлгі болады. Ал сол кезде біреудің жолы болып, қызметте өсуі немесе табысқа жетуі — жеке бақтың көрінісі. Мақал адамды ерлікке ұмтылуға, ал баққа мастанбауға үйретеді.