Атасы жер жырта білмегеннің,
Баласы тұқым себе білмейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — жер жыртуды білмеген адам егін салудың да жөнін үйрете алмайды. Астарлы мағынасы — ата-ана өзі істің жөнін, еңбектің тәртібін білмесе, сол білім мен дағды балаға да толық берілмейді. Яғни, ұрпақ тәрбиесі тек сөзбен емес, үлгімен, тәжірибемен қалыптасады. Үлкеннің білмегені кішінің де кемшілігіне айналуы мүмкін.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жер жырту» — өмірдің негізгі ісін, еңбекке бейім болуды білдіреді. «Тұқым себу» — істің жалғасы, келешекке бағытталған әрекет. Атасы мен баласы арқылы ұрпақ сабақтастығы көрсетілген: үлкен буын — бастау, кіші буын — жалғастырушы. Мақал еңбек пен тәрбие арасындағы байланысты өте дәл бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал кез келген кәсіпке қатысты айтылады. Мысалы, әкесі өз мамандығын жетік білмей, баласына да дұрыс бағыт бере алмаса, бала соның салдарынан тәжірибесіз өседі. Сондықтан ата-ана баласына тек ақыл айтып қана қоймай, еңбекті үйретіп, дұрыс үлгі көрсетуі керек.
Balasy tuqym sebe bilmeıdi.