Атадан жақсы ұл туса,
Қар үстіне от жағар.
Атадан жаман ұл туса,
Ат үстінен ит қабар.
Qar ústine ot jaǵar.
Atadan jaman ul týsa,
At ústinen ıt qabar.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ата-ананың тәрбиесі мен ұрпақтың мінезі өмірге тікелей әсер ететінін айтады. Жақсы ұл әкесінің абыройын асырып, елге пайдасын тигізеді, қиын жағдайда да істің бетін оңға бұрады. Ал жаман ұл ата жолын ұятқа қалдырып, айналасына да, өзіне де кесірін тигізеді. Яғни, баланың жақсы-жаман болуы тек өзіне ғана емес, әке-шешенің беделіне де байланысты.
Образдар мен теңеулер
«Қар үстіне от жағар» дегені — өте қиын, қолайсыз жағдайда да жақсы адамның тірлігі нәтижелі, жылуы мол болатынын бейнелейді. Қардың үстінде от жағу шындықта қиын, ал астарында жақсының кез келген істі еңсере алатыны жатыр. «Ат үстінен ит қабар» дегені — жаман адамның ісі ретсіз, сөзі де, қылығы да ұят әкелетінін көрсетеді. Ат үсті — ердің серігі, ал иттің шабуы — берекесіздік пен берілмеген тәрбие белгісі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал баланы дұрыс тәрбиелеудің маңызын еске салу үшін айтылады. Мысалы, әке-шеше баласына білім, тәртіп, еңбекқорлық үйретсе, ол өскенде отбасының тірегіне айналады. Ал тәрбиеге немқұрайлы қараса, оның салдары бүкіл әулетке сын болады.