Асың барда досың көп.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Асың бар кезде айналаңа жиналатын адам көп болады деген ой айтылады. Тура мағынасында, үйде ас-су, дастарқан мол болса, қонақ үзілмейді. Астарлы мағынасы — адамға қызыққан, пайдасын көргісі келген жанның көбейіп кетуі. Яғни байлық, береке, жайлылық бар кезде достай көрінетіндер көп, ал қиындық туса, олардың бәрі бірдей шынайы болмайды. Бұл мақал адамды сыртқы жылтырға алданып қалмауға, достың шын-өтірігін сынап білуге шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ас» — тек тағам емес, береке, молшылық, ырыс нышаны. «Досың көп» деген тіркес сол молшылықтың төңірегіне жиналатын көпшілікке ишара жасайды. Қазақ ұғымында дастарқан — адамдарды біріктіретін, сыйластықты көрсететін қасиетті орын. Сондықтан бұл мақал арқылы берекелі үйге жұрт көп келетіні, бірақ олардың бәрі бірдей адал ниетті бола бермейтіні астарланып тұр.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал материалдық жағдайы жақсы адамды айналасының көп іздейтініне қатысты айтылады. Мысалы, бір студенттің қалтасы қалыңдап, техникасы, ақшасы көбейгенде достары көбейіп кетіп, ал қиналған сәтте жанында санаулы адам ғана қалса, осы мақал дәл келеді. Ол шынайы достықты пайдадан емес, адалдықтан іздеуді ескертеді.