Ашуың келсе, қолың тарт.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды ашуға ерік бермеуге, ыза қысқанда бірден әрекет жасамауға шақырады. Тура мағынасында: ашуланғанда қолыңды, яғни ісіңді тежеп, ұрыс-керіс, қол жұмсау, асығыс қадамнан сақтан деген сөз. Астарлы мағынасы: ашу — ақылдың дұшпаны, сондықтан эмоцияға берілмей, сабыр сақтасаң ғана дұрыс шешім табасың. Адам ашумен айтқан сөзден де, істеген ісінен де опық жейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы "қолың" — тек дене мүшесі емес, адамның әрекеті, қылығы, істейтін ісі. "Тарту" сөзі тежелу, тоқтау, өзін-өзі ұстау мағынасын береді. Яғни ашу көтерілсе де, қолды емес, сабырды алға шығар деген ой бар. Халық ашуды отқа, қолды іске балайды: от лауласа, бәрін күйдіреді, сол сияқты ашу да ойландырмайды.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал отбасындағы, жұмыстағы, көшедегі жанжалға өте сай келеді. Мысалы, біреу әлеуметтік желіде ашулы пікір жазуға оқталса, алдымен телефонын қойып, біраз уақыт үнсіз қалса, кейін өкінішті сөзден сақтанады. Демек, ашу келген сәтте өзіңді тоқтату — мәдениеттілік пен даналықтың белгісі.