Аман ердің аты шығар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Аман ердің аты шығар» деген мақалдың тура мағынасы — аман қалған, тірі жүрген ер адамның жақсы аты елге тарайды деген ой. Астарлы мағынасы — қиындық пен сыннан сүрінбей өткен, өмірден сабағын алып, абыройын сақтай білген адамның қадірі артады. Халық мұнда ердің шын бағасы тек батырлығында емес, амандығы мен елге сіңірген еңбегінде екенін меңзейді. Аман адам ғана іс тындырып, артында із қалдырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ер» сөзі — жай адам емес, намысты, жауапты, елге тірек болар азаматтың бейнесі. «Аты шығу» — даңқы тарау, жақсы ісімен танылу дегенді білдіреді. Яғни, адамның есімі оның тірлігімен, мінезімен, ел алдындағы беделімен қалыптасады. Бұл мақал өмірдің өткінші екенін де, амандықтың ең үлкен байлық екенін де астарлап жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал еңбегімен, білімімен, сабырымен көзге түсіп жүрген адамға қатысты айтылады. Мысалы, қиын кезеңді бастан өткеріп, оқуын да, жұмысын да тастамай, кейін табысқа жеткен жас туралы «Аман ердің аты шығар» деуге болады. Бұл — амандық болса, адам өз жолын тауып, қоғамда қадірлі болатынын еске салатын сөз.